Zatrzymanie cudzoziemca to sytuacja, w której najczęściej brakuje jednej rzeczy — czasu na spokojne zastanowienie. Straż Graniczna działa szybko: przesłuchanie, protokół, wniosek do sądu, decyzja powrotowa. W tym samym czasie rodzina zwykle nie wie nawet, gdzie zatrzymana osoba przebywa. Poniżej opisujemy, co zrobić natychmiast, żeby nie zamknąć sobie drogi obrony.
Pierwsze godziny — lista działań
- Ustal placówkę Straży Granicznej prowadzącą sprawę i miejsce pobytu zatrzymanego.
- Zbierz dane: imię i nazwisko, datę urodzenia, obywatelstwo, numer paszportu lub karty pobytu.
- Zabezpiecz dokumenty: paszport, kartę pobytu, wizę, umowy o pracę, dokumenty rodzinne.
- Nie podpisuj i nie namawiaj do podpisywania dokumentów bez tłumacza.
- Zapisz godziny zdarzeń — dokładna chronologia bywa decydująca dla terminów.
- Skontaktuj się z prawnikiem, zanim zostanie wydana decyzja lub postanowienie sądu.
Prawa cudzoziemca podczas zatrzymania
- prawo do informacji o przyczynie zatrzymania w zrozumiałym języku,
- prawo do pomocy tłumacza podczas czynności,
- prawo do kontaktu z pełnomocnikiem i do jego udziału w sprawie,
- prawo do zawiadomienia osoby bliskiej o zatrzymaniu,
- prawo do kontaktu z placówką konsularną państwa pochodzenia,
- prawo do złożenia zażalenia na zatrzymanie do sądu.
Najczęstsze błędy pierwszych godzin
Podpisanie protokołu bez zrozumienia treści
Protokół przesłuchania jest później traktowany jako podstawowy dowód. Sprostowanie zawartych w nim oświadczeń na dalszym etapie jest trudne i wymaga wykazania, że powstały w warunkach uniemożliwiających swobodną wypowiedź.
Oświadczenie o rezygnacji z odwołania
Zdarza się, że cudzoziemiec — chcąc szybciej opuścić placówkę — podpisuje oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do odwołania. Powoduje ono, że decyzja staje się ostateczna od razu i podlega natychmiastowemu wykonaniu.
Bierne czekanie na doręczenie dokumentów
Terminy biegną od doręczenia, a nie od momentu, w którym rodzina dowie się o sprawie. Kilka dni zwłoki potrafi zamknąć drogę odwoławczą.
Co dzieje się potem
Dalszy przebieg sprawy opisaliśmy szczegółowo na stronach: zobowiązanie do powrotu, ośrodek strzeżony oraz zakaz wjazdu i SIS.