Odwołanie — 14 dni do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Od decyzji wojewody odmawiającej zezwolenia na pobyt czasowy przysługuje odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Wnosi się je w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 129 § 2 k.p.a.) za pośrednictwem wojewody (art. 129 § 1 k.p.a.). Ustawa o cudzoziemcach nie skraca tego terminu w sprawach zezwoleń na pobyt — krótszy, 7-dniowy termin dotyczy decyzji Straży Granicznej o zobowiązaniu do powrotu.
Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem odwołanie zostanie nadane w placówce Poczty Polskiej jako operatora wyznaczonego, wysłane przez e-Doręczenia z dowodem otrzymania albo złożone w polskim konsulacie (art. 57 § 5 k.p.a.).
Pobyt w trakcie postępowania
Jeżeli wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy złożono w terminie i nie zawierał braków formalnych (albo braki uzupełniono w terminie), wojewoda wydaje zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku, a pobyt uważa się za legalny do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (art. 108 ust. 1). Zaświadczenie doręcza się przez Moduł Obsługi Spraw (MOS) albo przekazuje podczas osobistego stawiennictwa (art. 108 ust. 6 i 7). Ochrona ta nie działa, gdy postępowanie zawieszono na wniosek strony (art. 108 ust. 2).
Art. 108 dotyczy legalności pobytu w Polsce. Zaświadczenie nie jest kartą pobytu ani wizą, dlatego samo w sobie nie wystarcza do podróży po strefie Schengen (art. 21 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen). Kodeks graniczny Schengen wprost wyłącza z pojęcia dokumentu pobytowego dokumenty tymczasowe ważne do czasu rozpatrzenia pierwszego wniosku o wydanie dokumentu pobytowego (art. 2 pkt 16 lit. b ppkt i), a przy kolejnym wniosku zaświadczenie także nie jest kartą pobytu wydaną według jednolitego unijnego wzoru (art. 2 pkt 16 lit. a). Dlatego wyjazd na samym zaświadczeniu, nawet krótki, bywa początkiem postępowania o zobowiązanie do powrotu. Piszemy o tym w opracowaniu o kontrolach na granicy z Niemcami.
Decyzja ostateczna — 30 dni na wyjazd
Po ostatecznej odmowie cudzoziemiec, który nie ma innego tytułu do pobytu (art. 299 ust. 8), musi opuścić Polskę w ciągu 30 dni. Termin liczy się od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a jeżeli wydał ją Szef Urzędu jako organ drugiej instancji — od dnia jej doręczenia (art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a). Ten sam termin dotyczy umorzenia postępowania i cofnięcia zezwolenia. W tym okresie pobyt uważa się za legalny, o ile wniosek, którego dotyczyła odmowa, złożono w czasie legalnego pobytu (art. 299 ust. 7). Dlatego w tym okresie nie wydaje się decyzji o zobowiązaniu do powrotu z powodu przekroczenia dopuszczalnego okresu pobytu (art. 302 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z ust. 3). Nie chroni to jednak przed decyzją wydaną z innych przyczyn — np. z powodu wpisu do wykazu cudzoziemców niepożądanych, danych w SIS do celów odmowy wjazdu i pobytu albo względów bezpieczeństwa (art. 302 ust. 1 pkt 7–9). Gdy odmowę oparto na takich okolicznościach, decyzja powrotowa może zapaść od razu.
Ważny jest też wyjątek z art. 299 ust. 8a: jeżeli przed wydaniem odmowy wszczęto już postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu albo wydano decyzję powrotową, 30-dniowy okres legalnego pobytu nie przysługuje (art. 299 ust. 8a).
W tym okresie nie da się też skutecznie złożyć nowego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy: cudzoziemcowi, który jest obowiązany opuścić Polskę w terminie z art. 299 ust. 6, odmawia się wszczęcia postępowania (art. 99 ust. 1 pkt 9). Po upływie 30 dni sytuacja się nie poprawia: bez innego tytułu pobyt jest nielegalny, a to co do zasady wyklucza udzielenie zezwolenia (art. 100 ust. 1 pkt 9).
Powody odmowy
Wojewoda odmawia udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy m.in., gdy (art. 100 ust. 1):
- cudzoziemiec nie spełnia wymogów ze względu na deklarowany cel pobytu albo okoliczności, na które się powołuje, nie uzasadniają jego pobytu w Polsce dłużej niż 3 miesiące;
- obowiązuje wpis jego danych do wykazu cudzoziemców niepożądanych albo jego dane znajdują się w SIS do celów odmowy wjazdu i pobytu;
- wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa, ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego albo zobowiązania wynikające z ratyfikowanych umów międzynarodowych;
- we wniosku podano nieprawdziwe dane lub dołączono dokumenty z fałszywymi informacjami albo zatajono prawdę;
- wniosek złożono w czasie nielegalnego pobytu albo cudzoziemiec przebywa w Polsce nielegalnie.
Wpis do SIS dokonany przez inne państwo nie zawsze przesądza sprawę: zezwolenia można udzielić, biorąc pod uwagę powody wpisu, po konsultacjach z państwem, które go dokonało (art. 100 ust. 1a i 1b).
Jak napisać odwołanie
Uzupełnij dowody
W odwołaniu można przedstawić nowe dokumenty — aktualną umowę o pracę, zaświadczenia o składkach, dowody nauki, umowę najmu. Jeżeli odmowa wynika z braków, które da się uzupełnić, warto zrobić to już w odwołaniu.
Wskaż błędy organu
Wojewoda ma obowiązek wyczerpująco wyjaśnić stan faktyczny i zebrać materiał dowodowy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do dowodów (art. 10 § 1 k.p.a.). Odmowa oparta na ogólnikowym stwierdzeniu, że cel pobytu „nie został wykazany”, bez wskazania brakujących dokumentów, może być podstawą zarzutu odwoławczego.
Co dalej po decyzji Szefa Urzędu
- Skarga do sądu administracyjnego — w terminie 30 dni od doręczenia (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Skarga nie przedłuża legalności pobytu: 30-dniowy termin na wyjazd biegnie od doręczenia decyzji Szefa Urzędu.
- Wniosek na innej podstawie — złożony w 30-dniowym okresie na wyjazd skończy się odmową wszczęcia postępowania (art. 99 ust. 1 pkt 9), a później, gdy pobyt jest już nielegalny, co do zasady nie może zakończyć się udzieleniem zezwolenia (art. 100 ust. 1 pkt 9). Jeżeli istnieje inna podstawa pobytu (praca, studia, rodzina), sposób postępowania trzeba ustalić z prawnikiem, zanim odmowa stanie się ostateczna.
- Wyjazd w terminie — dobrowolny wyjazd w ciągu 30 dni co do zasady pozwala uniknąć decyzji o zobowiązaniu do powrotu i zakazu wjazdu, chyba że zachodzi wyjątek z art. 299 ust. 8a albo inna przesłanka z art. 302 ust. 1.
Organ, który wydał ostateczną odmowę, informuje o niej Straż Graniczną, a ta ustala, czy zachodzą przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu (art. 299 ust. 10 i 11). Jeżeli taka decyzja zostanie wydana, na odwołanie jest już tylko 7 dni — zobacz opracowanie o odwołaniu od decyzji powrotowej.
Stan prawny na 22 października 2026 r.