Termin: 7 dni od doręczenia
Odwołanie od decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 321 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). To przepis szczególny wobec art. 129 § 2 k.p.a., który przewiduje 14 dni — w sprawach powrotowych ten dłuższy termin nie obowiązuje. Ten sam 7-dniowy termin dotyczy decyzji w sprawie przedłużenia terminu dobrowolnego wyjazdu i cofnięcia zakazu wjazdu.
- Liczenie terminu — dnia doręczenia nie wlicza się; jeżeli ostatni dzień przypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny, termin upływa w najbliższym dniu roboczym (art. 57 § 1 i 4 k.p.a.).
- Zachowanie terminu — liczy się data nadania w placówce Poczty Polskiej jako operatora wyznaczonego, wysłania przez e-Doręczenia z dowodem otrzymania albo złożenia w polskim konsulacie (art. 57 § 5 k.p.a.).
- Kurier — nie korzysta z tej ochrony; decyduje dzień doręczenia przesyłki do organu.
Do kogo i za czyim pośrednictwem
Decyzję wydaje komendant oddziału albo komendant placówki Straży Granicznej (art. 310 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Organem odwoławczym jest Komendant Główny Straży Granicznej (art. 321 ust. 1), ale odwołanie składa się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.). Odrębny tryb dotyczy decyzji wydawanej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych przy podejrzeniu działalności terrorystycznej lub szpiegowskiej (art. 329a). Niniejsze opracowanie dotyczy odwołania od decyzji Straży Granicznej.
Organ, który wydał decyzję, ma 7 dni od otrzymania odwołania na przesłanie go wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu (art. 133 k.p.a.). W tym czasie — jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony (w sprawie powrotowej zwykle jedyną stroną jest cudzoziemiec) — może sam wydać nową decyzję, gdy uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie (art. 132 § 1 k.p.a.).
Czy odwołanie wstrzymuje wykonanie decyzji
Przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a odwołanie wniesione w terminie wstrzymuje jej wykonanie (art. 130 § 1 i 2 k.p.a.). Nie dotyczy to decyzji, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, ani decyzji, które podlegają natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy (art. 130 § 3 k.p.a.). Natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy podlega m.in. decyzja wydana bez terminu dobrowolnego wyjazdu, gdy wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 315 ust. 2 pkt 2 i ust. 5 ustawy o cudzoziemcach), a decyzja ministra wydana w związku z podejrzeniem działalności terrorystycznej lub szpiegowskiej podlega natychmiastowemu przymusowemu wykonaniu (art. 329a ust. 2).
Uwaga na oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do odwołania. Z dniem jego doręczenia organowi decyzja staje się ostateczna i prawomocna (art. 127a k.p.a.). Bywa ono podsuwane do podpisu zaraz po doręczeniu decyzji — nie podpisuj go, zanim nie poznasz skutków.
Co napisać w odwołaniu
Formalnie odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia — wystarczy, że wynika z niego niezadowolenie z decyzji (art. 128 k.p.a.). Lepiej jednak nie poprzestawać na jednym zdaniu: Komendant Główny SG może utrzymać decyzję w mocy albo uchylić ją w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, albo uchylić ją i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 k.p.a.), a nie może wydać decyzji na niekorzyść odwołującego się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny (art. 139 k.p.a.). Skuteczne odwołanie powinno wskazywać, czego się żąda (uchylenia decyzji, umorzenia postępowania, zmiany co do zakazu wjazdu lub terminu wyjazdu), oraz zawierać zarzuty i dowody. Zarzuty mogą dotyczyć m.in.:
Brak przesłanki do wydania decyzji
Decyzję można wydać tylko w przypadkach wymienionych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Warto sprawdzić, czy pobyt nie był legalny — np. na podstawie art. 108 (wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy złożony w terminie i bez braków formalnych albo z brakami uzupełnionymi w terminie) albo w 30-dniowym okresie po ostatecznej odmowie zezwolenia (art. 299 ust. 6 i 7 — z wyjątkami z art. 299 ust. 7 i 8a). Jeżeli pobyt jest legalny z mocy ustawy, nie wydaje się decyzji z powodu przekroczenia okresu pobytu (art. 302 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z ust. 3).
Przesłanki negatywne
Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza się m.in. wobec małżonka obywatela polskiego albo małżonka cudzoziemca, który ma w Polsce zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE — chyba że sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo porządku publicznego, albo celem zawarcia małżeństwa lub jego istnienia jest obejście przepisów (art. 303 ust. 1 pkt 4). Podobnie jest wobec osoby z zezwoleniem pobytowym udzielonym przez inne państwo stosujące dyrektywę powrotową — jeżeli nie sprzeciwiają się temu względy bezpieczeństwa i jeżeli po pouczeniu niezwłocznie uda się ona na terytorium tego państwa (art. 303 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 314).
Życie rodzinne i dobro dziecka
Jeżeli zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawo do życia rodzinnego lub prywatnego albo prawa dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach), chyba że zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę (art. 349). Decyzji powrotowej nie wykonuje się, gdy zachodzą przesłanki do udzielenia takiej zgody (art. 330 ust. 1 pkt 3). W odwołaniu tę kwestię trzeba dobrze udokumentować.
Błędy proceduralne
Organ musi zapewnić możliwość korzystania z pomocy tłumacza i przetłumaczyć podstawę prawną, rozstrzygnięcie oraz pouczenie o odwołaniu (art. 327), umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1 k.p.a.) i wyczerpująco wyjaśnić stan faktyczny (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Zakaz wjazdu i termin wyjazdu
Nawet gdy samej decyzji nie da się podważyć, można walczyć o jej skutki: o odstąpienie od zakazu wjazdu (art. 318 ust. 1a), o krótszy zakaz w granicach ustawowych widełek (art. 319 ust. 1) albo o dłuższy termin dobrowolnego wyjazdu — standardowo od 8 do 30 dni, a w wyjątkowych sytuacjach do roku (art. 315 ust. 1 i art. 316). Przy pracy bez zezwolenia warto powołać się na szczególnie ważny interes cudzoziemca, który wyłącza wydanie decyzji (art. 302 ust. 4a).
Jakie dowody dołączyć
- dokumenty pobytowe: karta pobytu, wiza, zaświadczenie o złożeniu wniosku, decyzje wojewody;
- umowy o pracę, zaświadczenia o opłacanych składkach, umowa najmu, zameldowanie;
- akty stanu cywilnego, dokumenty dotyczące dzieci (szkoła, przedszkole, leczenie);
- dokumentacja medyczna, jeżeli stan zdrowia ma znaczenie dla wyjazdu;
- wnioski o przesłuchanie świadków — pracodawcy, członków rodziny, sąsiadów.
Po decyzji Komendanta Głównego SG
Od decyzji ostatecznej przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Razem ze skargą warto złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Jeżeli termin odwołania minął bez winy cudzoziemca, można wnieść prośbę o jego przywrócenie w ciągu 7 dni od ustania przyczyny, składając jednocześnie odwołanie (art. 58 k.p.a.).
Stan prawny na 22 października 2026 r.